سير و تطور نظريه «عشق» در آرا و انديشه‌هاي عرفاني‌ـ فلسفي روزبهان و ابن‌دبّاغ

«عشق» مهم‌ترين مقوله ادبيات عرفاني است كه گستره مفهومي آن از چهارچوب پديدارهاي هستي تا فراسوي عالم حس فراتر رفته‌است و بيشتر انديشه‌هاي متعالي حكما و عرفاي اسلامي در اين مقوله متجلي شده‌است. در اين ميان، سه رويكرد مهم فلسفي، عرفاني و رويكردي كه حدّ فاصل اين دو است، طيف‌هايي از خيال و انديشه خود را براي تبيين و تشريح مقوله عشق به‌كار بسته‌اند. دو كتاب عبهرالعاشقين روزبهان بقلي شيرازي و مشارق أنوار القلوب في مفاتح أسرار الغيوب ابن‌دبّاغ قيرواني از نمونه‌هاي شاخص طيف‌هاي عرفاني و فلسفي‌ هستند كه در دو حوزه متفاوت فكري و جغرافيايي نگارش يافته‌اند. در پژوهش حاضر، به روش تاريخي و رويكرد تحليلي (تحليل محتوايي) و با بهره‌گيري از انديشه‌هاي حكماي عرفان اسلامي به تحليل مضمون نگرش‌ها و طبقه‌بندي‌هاي دو طيف مذكور از مقوله عشق پرداخته شده‌است. با تشريح و بررسي مقوله عشق در اين دو اثر مشاهده خواهد شد كه حكما و عرفاي اسلامي با وضع اصطلاحات خاصي به تعريف سرشت عشق پرداخته‌اند و با كاربرد گسترده اصطلاحات خاص و فني مقوله عشق بر غناي زبان و مفاهيم عرفاني افزوده‌اند.