بررسي كاركرد زبان و جنسيت در ديوان جهان ملك خاتون شيرازي بر مبناي نظريه DSL

يكي از نظريه‌هاي نوين درباره زبان‌شناسي و جنسيت، تئوري DSL از دكتر رابين ليكاف، زبان‌شناس برجسته آمريكايي است. وي به‌اختصار معتقد است كه سبك گفتار زنان و مردان، حتّي در پوشيده‌ترين حالات، كاملاً متمايز از هم است و بر مبناي تقسيم ساختار جنسيتي زبان به دوشاخه فكري و زباني ‌تشخيص داده مي‌شود. نگارندگان مقاله حاضر از اين نظريه براي تحليل كاركرد زبان در شعر جهان ملك خاتون، شاعره قرن هشتم هجري كه نخستين شاعره‌اي است كه ديوان نسبتاً كاملي از وي به‌جامانده است، بهره برده‌اند. علت اين بررسي ازآن‌روست كه در چند اثر پژوهشي كه به‌صورت مختصر و ضمني از شعر جهان ملك سخن رفته، زبان اشعار او پيرو زبان موجود در شعر مردان هم‌عصر و پيش از وي دانسته شده است و جنبه زنانه كاركرد زبان در شعر او موردتوجه قرار نگرفته است. يافته‌هاي اين بررسي در شاخه زباني كه ازجمله آن‌ها، بسامد بالاي استفاده شاعر از واژگان با بار معنايي اشتراك و معيت است و نيز در شاخه فكري كه ازجمله آن‌ها، بسامد بالاي صراحت در اظهار عواطف زنانه است، نشان‌دهنده كاركرد زبان زنانه در شعر جهان ملك است. در واقع، نظريه ليكاف به دليل توجه به زواياي مختلف كاركرد زبان و جنسيت در آثار ادبي، الگويي مناسب براي بررسي آثار ادبي از نگاه زبان و جنسيت است.