تأثيرپذيري متون عرفاني از افسانه هاي وهب بن مُنَبِّه

اسراييليّات، اصطلاحي است كه علماي اسلامي براي عقايد و داستان‌هاي خرافي‌اي به كار بردند كه علماي اهل كتاب از قرن اوّل هجري درميان مسلمانان رواج دادند. اين افسانه‌هاي ساختگي، برخي از مفسّران و تاريخ نويسان بزرگ مانند طبري، يعقوبي، ابن‌اثير و... را تحت تأثير قرار داد. شاعران و نويسندگان ادب فارسي با متون تفسيري و تاريخي مأنوس بوده‌اند و به همين سبب از اين افسانه‌ها و احاديث ساختگي تأثير گرفتند و ناخواسته مانند مفسّران و تاريخ‌نگاران در ترويج اسراييليّات نقش اساسي داشتند. متأسفانه بخش اصلي اين افسانه‌بافي‌ها درباره زندگي انبياست. يكي از معروف‌ترين چهره‌هاي مؤثّر در گسترش اسراييليّات، وهب بن مُنَبِّه است كه بسياري از داستان‌ها وافسانه‌هاي او درباره انبيا در نظم و نثر فارسي ازجمله متون عرفاني بازتاب فراواني داشته است. گفتني است بسياري از اين افسانه‌ها برخاسته از منابع يهودي و نصراني است. نگارنده اين جستار مي‌كوشد تا با بيان ريشه و خاستگاه اصلي اين افسانه‌ها پيشگاه مقدس انبيا را از اين‌گونه اهانت‌ها پاك كند.