بررسي الگوي تحليل گفتمان ميشل فوكو و مباحث علم معاني

تحليل گفتمان برگرفته از گرايش‌هاي نوين زبان‌شناسي است و مي‌كوشد روابط و احساسات نهفته در كلمات و درون متن را آشكار كند. اين نظريه به‌طور مستقيم با تأثيرپذيرفتن از انديشه ميشل فوكو ايجاد شد و در متون ادبي به موضوعاتي فراتر مانند پيوند معنايي، نحو جملات، كنش‌هاي گفتاري، بافت، بسامد كنش‌ها و انواع جملات مي‌پردازد. اين پژوهش در پي آن است تا ثابت كند همه گزاره‌هاي تحليل گفتمان با منشأ غربي در علم معاني فارسي نيز وجود دارد. به همين سبب در اين پژوهش نامه‌هاي عاشقانه چهار منظومه غنايي برپايه الگوي تحليل گفتمان بررسي و سپس با مباحث علم معاني تطبيق داده مي‌شود. سبك نحوي جملات و كنش‌هاي گفتاري نامه‌هاي عاشقانه در هر چهار منظومه، رابطه مستقيمي با پيوست معنايي و بافت موقعيتي جملات دارد و با تغيير اين بافت، سبك نحوي جملات و كنش‌هاي گفتاري نيز تغيير مي‌‌كند. علم معاني بر اقتضاي حال تأكيد دارد و آن را شرط اصلي بلاغت مي‌داند؛ با تطبيق كنش‌ها و سبك نحوي جملات با اين علم روشن شد كنش‌هاي كلامي در نامه‌هاي عاشقانه كاملاً درست و بنابر اقتضاي حال به كار رفته‌ است.