اعتدال بهاري در مخزن‌الاسرار (توضيح مصراعي از معراج نامه)

زبان متفاوت نظامي در مخزن‌الاسرار گاهي به دشواري و پيچيدگي سخن او مي‌‌انجامد. به همين سبب از ديرباز شرح‌نويسي بر مخزن‌الاسرار رواج داشته است؛ اما متأسفانه بسياري از اين شرح‌ها گره‌گشا نيست؛ زيرا شرح‌كنندگان به زبان استعاري نظامي توجه ‌نداشتند و يا حتي با اين زبان آشنا نبودند؛ همچنين از آثار ديگر نظامي و آثار مشابه هم‌عصران يا شاعران گذشته در شرح متن استفاده نكرده‌اند. اعتدال بهاري يكي از موضوعاتي است كه شرح‌كنندگان به آن بي‌توجه بودند و نكته اساسي و ظريف آن را درنيافتند. نظامي اين موضوع را در ميان سخن‌گفتن از معراج پيامبر بيان كرده است. نگارنده در اين مقاله با روش توصيفي ـ تحليلي، نظر شرح‌كنندگان مخزن‌الاسرار را درباره مصراع اول بيت زير نقد و بررسي مي‌كند:شب شده روز اينت بهاري شگرفگل شده سرو اينت سواري شگرف همچنين با بيان شاهد و مثال از نظامي و شاعران قبل و بعد از او، منظور اصلي شاعر از اين مصراع تبيين مي‌شود. نظامي با كاربرد آرايه حسن تعليل، سبب اعتدال بهاري را ورود پيامبر(ص) به برج حمل مي‌داند و آن را از بخشش‌هاي معراج رسول اكرم به شمار مي‌آورد.