تحليل تقابل دوگانه در داستان جمشيد برپايه نظريه لوي استروس

تقابل دوگانه سازنده بنيادين داستان جمشيد است و دو دوره سپاس و ناسپاسي را در اين داستان مشخص مي‌كند. در ژرف‌ساخت تقابل دوگانه اين داستان، دو اصل مهم به نام «پر بهادادن به پيوند خويشاوندي» (OOK) و «كم بهادادن به پيوند خويشاوندي» (UOK) وجود دارد. اصل اول به همه رويدادها در دوره سپاس جمشيد، مفهومي مثبت و اصل دوم به همه رويدادها در دوره ناسپاسي او، مفهومي منفي داده است. هر رويدادي در ديدگاه تقابل دوگانه لوي استروس، «اسطوره ـ واج» خوانده مي‌شود. در اين مقاله داستان جمشيد در بُعد هم‌زماني در دو دوره متقابل و برپايه OOK و UOK، به چهل اسطوره ـ واج تقسيم شده و در جدولي به نمايش درآمده است. اين جدول بيانگر آن است كه در داستان جمشيد به‌طور آشكار دو نوع تقابل «دوگانه علت و معلولي» و «دوگانه تناقضي» وجود دارد. برپايه اين دو نوع تقابل، معناي پاياني تك‌تك هر اسطوره ـ واج و معناي كلي دوره‌هاي متقابل داستان جمشيد بيان مي‌شود. از تحليل پاياني تقابل‌هاي دوگانه داستان اين نتيجه به دست مي‌آيد كه چون اسطوره ـ واج‌هاي دوره ناسپاسي جمشيد بيش از دوره سپاس او هستند، پايان داستان به نابودي او و خواري ايرانيان مي‌انجامد. آنچه بيان شد چكيده‌‌اي از اين پژوهش است كه به‌طور گسترده با استفاده از نظريه «تقابل دوگانه لوي استروس» به چند پرسش اساسي درباره ساختار اين داستان در شاهنامه پاسخ مي‌دهد.