حقوق اسراي جنگي در شاهنامه فردوسي با استناد بر كنوانسيون سوم ژنو (1949)

از جمله مصاديق بارز حقوق بشردوستانه در مخاصمات بين‌المللي، قواعد مربوط به چگونگي رفتار با اسراي جنگي است كه قدرت اجرايي بيشتري نيز نسبت به ساير مقررات مربوط دارد. از ميان پيمان‌نامه‌هاي بين‌المللي، كنوانسيون سوم ژنو، مصوب (1949) مهم‌ترين و جامع‌ترين سند در حمايت از حقوق اسراي جنگي است. بحث اسارت از جمله موضوعات قابل توجه در شاهنامه هم به‌شمار مي‌آيد كه در خلال جنگ‌ها و با نمونه‌هاي گوناگون و گاه متفاوتي از سوي شاعر، ديده مي‌شود و از آنجا كه اين اثر به دليل وسعت همه‌جانبه‌، دربردارنده آداب و قوانين جنگ و مظاهر تمدني اقوام ايراني و انيراني از روزگار كهن در اين حوزه است، يكي از غني‌ترين و مهمترين منابعي است كه مي‌تواند بازتابي از عناصر آييني و سياسي حكومت‌ها را پيرامون حقوق اسرا در ادوار مختلف تاريخي نمايان سازد. هدف اين پژوهش بررسي ابعاد گوناگون حقوق اسراي جنگي در شاهنامه و تحليل آن بر مبناي مواد و بندهاي كنوانسيون سوم ژنو است. بررسي‌هاي انجام شده، نشان‌ مي‌دهد كه شاهان ايرانيِ شاهنامه، نسبت به شاهان انيراني به حقوق و كرامت انساني اسرا بيشتر پايبند بوده و برخوردي بشردوستانه‌تر با آنان داشته‌اند؛ از سويي، توجه به حقوق اسرا در دوره تاريخي، به‌ويژه در ميان شاهان ساساني، نسبت به دو دوره ديگر محسوس‌تر است و در اين ميان، زنهاردهي به اسيران بيشترين نمونه‌ها را در بر مي‌گيرد.