بررسي و تحليل داستان نخست دفتر اول مثنوي مبني بر گزاره‌ هاي معرفت‌ نفسي يا روان‌ كاوي

يكي از داستان‌هاي برجسته‌ي مثنوي، داستان شاه و كنيزك و زرگر است كه در آغاز دفتر يكم به بهانه‌ي شرح حال مولانا، سروده شده است. داستاني كه به گونه‌هاي ديگري، پيش از مولانا بر سر زبان‌ها رواج داشته؛ اما در مثنوي، به رنگ روايت‌هاي خاص اين كتاب درآمده و به مولانا اختصاص يافته است. اين داستان تا كنون در چندين گفتار از ديدگاه‌هاي گوناگوني، تحليل و بررسي شده؛ با اين حال، آن‌چه در اين مقاله آمده، متفاوت از گزارش‌هاي پيشين است. نويسندگان اين مقاله از دو چشم‌انداز (روان‌كاوي و ادبيات عرفاني) و از طريق تحليل محتوا و نشانه‌هاي زباني، به داستان نگريسته‌ و با در نظرگرفتن اين فرضيه كه داستان يادشده از دو منظر روان‌شناختي و عرفاني، به يك‌ديگر نزديك هستند؛ خوانشي آميخته از اين دو چشم‌انداز، به دست داده‌اند.