شگرد‌هايي از هنجارگريزي در غزليات سنايي

يكي از روش‌هاي برجسته‌سازي زبان، هنجار‌گريزي است؛ چنين شگرد و ترفندي همچو جاروبي غبار عادت و تكرار و دلزدگي را از ادبيات مي‌زدايد و همواره جامه‌اي نو و دلكش بر آن مي‌پوشاند. در زير لواي چنين شگردي چه بسيار هنرنمايي‌ها و تازگي‌ها نمودار مي‌شود كه ذهن خموده و ايستاي هر خواننده‌اي را بر سر ذوق مي‌آورد و پويا و آگاه مي‌كند. شاعران بسياري با بكارگيري چنين شگردي، بر غناي شعر خود افزوده‌اند. سنايي نيز يكي از شاعراني است كه از اين شگرد بسيار سود برده است و اشعارش را مزيّن نموده است. مقاله حاضر نتيجه پژوهشي است با تكيه بر قاعده «هنجارگريزي» كه به‌منظور يافتن سه نوع هنجارگريزي واژگاني، نحوي و معنايي در غزليات سنايي انجام شده‌ است. بدين ‌منظور، پس از بيان مقدمه‌اي درباره برجسته‌سازي و انواع آن، به اصل مطلب پرداخته شده‌است. سنايي با عدول از زبان معيار و آشنازدايي، سبب ايجاد تازگي شكل بيان و بيداري خواننده شده‌است. نتيجه اين بررسي نشان مي‌دهد كه سنايي براي برجسته‌سازي اشعارش از هنجارگريزي واژگاني، نحوي، معنايي بسيار استفاده كرده است.