تحليل بينامتني «بلبل و مور» با «زنجره و مور» بر اساس رمزگان فرهنگي بارت

پروين اعتصامي يكي از موفق‌ترين شاعران معاصر ايراني در استفاده از «فابل» به منظور بيان آموزه‌هاي اخلاقي و اجتماعي است. يكي از پيش‌متن‌هاي اساسي پروين در آفرينش فابل­ها و تمثيلات‌اش، افسانه­هاي لافونتن، شاعر سده هفده فرانسوي، است. ليكن به تعبير رولان بارت ساختار هر روايت، متشكل از تعدادي رمزگان فرهنگي مانند پروآيروتيك، هرمنوتيك، سميك، نمادين و ارجاعي است. اين رمزگان منعكس كننده موقعيت فردي و اجتماعي هنرمند و مبتني بر سنت­هاي ادبي و فرهنگي يك جامعه است. از اين روي، در مقاله حاضر، با اين پيش فرض كه در آثار بازآفريني شده از يك زبان به زبان ديگر، بيش از هر چيز رمزگان فرهنگي آن دستخوش تغيير و تحول مي‌شود، آن‌ها را در ساختار روايت «بلبل و مور» پروين اعتصامي كه بازآفريني حكايت «زنجره و مور» ژان دو لافونتن است، مورد واكاوي قرار داده است. نتيجه اين بررسي، بر اين نكته دلالت دارد كه پروين اعتصامي براي آفرينش مجدد حكايت تمثيلي لافونتن، كنش­هاي روايي، تعليق­هاي داستان، تقابل­هاي دوجزئي، محيط و فضا و خصوصيات رواني شخصيت­هاي داستان و نيز ارجاعات درون­متني و برون متني آن را متناسب با بافت فرهنگي و اجتماعي خويش تغيير داده است.