بررسي بازتاب ملكوت اعمال در شاهنامه‌ي فردوسي

ملكوت اعمال يا پادافره ايزدي در عرفان اسلامي جايگاه خاصي دارد. بر اساس اين مؤلفه، اعتقاد بر اين است كه هر كنش نيك يا بد در همين دنيا، ملكوتي دارد كه تبعات خير يا شر آن دامنگير كنش‌گر مي‌شود و علاوه بر بازخواست كنش‌گر در آن دنيا در پيشگاه خداوند، در همين دنيا نيز هر شخصي متناسب با نوع كاركردش، نتيجه خير يا شر آن را مي‌بيند؛ چنانكه در اديان هند نيز از اين قانون كنش و واكنش، به كارما ياد مي‌شود. در اين جستار نگارنده با واكاوي كل شاهنامه به اين امر دست يافت كه فردوسي حكيم نيز علاوه بر معارف حكمي پيش از اسلام، با آگاهي از آبشخور عرفان اسلامي، بر اين ديدگاه است كه سواي از بازخواست روز قيامت، هر شخصي در اين دنيا نيز ثمره اعمال خود را درمي‌يابد و لذا ما را به كردار نيك رهنمون مي‌شود تا تبعات شر گناه، دامنگيرمان نشود. از جمله‌ مواردي كه در شاهنامه، كنش‌گر به محض انجام كنش نيك يا بد، ثمره آن را در همين دنيا مي‌بيند، مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: دادگري،كين‌ورزي، آشتي‌جويي، ريختن خون بي‌گناه، مرزشكني، خوارداشت پادشاه، شاه‌كشي، جفاپيشگي و مني كردن، بيدادگري، ، فرزندكشي، عهدشكني، كشتن دربندان بي‌پناه، تسخير غاصبانه قدرت و... .