واكاوي ترجمۀ نيكلسون از اصطلاحات مثنوي: مطالعه‌اي در چارچوب نظري جوليان هاوس

يكي از الگوهاي مطرح در ارزيابي ترجمة متون ادبي (و در مجموع متون غيرعلمي)، الگوي ارائه­شده توسط جوليان هاوس است. وي در اين نظريه، ترجمه را به دو نوعِ «آشكار» و «نهان» تقسيم‌­بندي مي‌كند و معتقد است كه محصول ترجمة آشكار (كه بيشترين تناسب را براي ترجمة متون فرهنگ-محور دارد)، متني است كه حاوي عناصر ناآشنا و بيگانة فرهنگي است كه ردّ پاي مترجم در آن‌ كاملاً مشهود است، در حالي­كه محصول ترجمة نهان (كه براي متوني مناسب است كه وابستگي چنداني به فرهنگ ندارند)، متني است كه رنگ­و­بوي بومي به­خود گرفته و اثري از حضور مترجم در آن‌ ديده نمي‌شود. به باور هاوس، ترجمة آشكار قادر به برقراري تعادل نقشي بين دو متن اصلي و ترجمه نيست، در حالي­كه ترجمة نهان، از اين قابليت برخوردار است. در اين نوشتار سعي بر آن است تا با روشي تحليلي-توصيفي در چارچوب ديدگاه هاوس، ترجمة نيكلسون از اصطلاحات و كناياتِ متن مثنوي بررسي و عملكرد وي از طريق سنجش ميزان گرايش به هريك از اين دو نوع ترجمه ارزيابي گردد. يافته‌هاي اين پژوهش نشان دادند كه رويكرد عمدة مترجم در اين اثر، ترجمة آشكار بوده كه همين امر باعث حفظ دقت و همچنين انتقال جنبه‌هاي زيبايي‌شناختيِ‌ ادبي از متن اصلي به ترجمه شده است.