تأثير ديدگاه‌هاي رابطه علم و دين در نظريه‌هاي جامعيت و قلمرو قرآن

موضوع علم و دين هماره به صورت مستقيم يا غير مستقيم در سير تاريخي آراي مختلف پيرامون جامعيت قرآن تأثير شاياني داشته است. نوشتار پيش رو روشن ساخته است كه مسئله علم و دين به عنوان يك مبنا در چندگانگي نظريه‌ها نقشي اساسي ايفا نموده است. در تحولات فكري پيرامون جامعيت و قلمرو قرآن، سه گرايش با سه نظر متفاوت از رابطه علم و دين تعريفي متفاوت از جامعيت قرآن به دست داده است. هر كدام از اين گرايش‌ها با اتخاذ سه نظريه تداخل، جدايي و سازگاري، رهيافت‌هاي حداكثري، اعتدالي و حداقلي را از جامعيت قرآن برگزيده‌اند. نتايج به دست آمده حاكي از آن است كه از ميان نظريه‌هاي سه گانه مذكور، رويكرد اعتدال‌گرايانه با داشتن شاخصه‌هايي چون همگرايي با اصول و مباني خاص نظام معرفتي دين اسلام و حركت روشمند با مؤلفه خردگرايي توأم با وفاداري به متن، رويكردي پذيرفتني در ساحت جامعيت قرآن به نمايش گذاشته است.