كاوشي در جايگاه رجالي حاتم بن اسماعيل و تأمّلي در روايات مُسنَد وي از امام صادق(ع)

«حاتم بن اسماعيل كوفي مدني» از جمله راويان عامّي مذهب در اسناد روايات فريقين است كه بسيار از امام صادق(ع) نقل روايت كرده است. علماي رجالي اهل سنت، امام صادق(ع) را از مشايخ حاتم معرفي كرده‌اند و رجاليان شيعه، وي را در جرگه اصحاب آن حضرت برشمرده و رواياتش را از ايشان، مُسند تلقّي كرده‌اند. اين پژوهش با روش توصيفي ـ تحليلي در پي پاسخ به اين پرسش است كه جايگاه رجالي حاتم بن اسماعيل و وضعيت روايات مُسنَد وي از امام صادق(ع) چگونه است؟ به نظر مي‌رسد حاتم رواياتش را بي‌واسطه از امام صادق(ع) نقل نكرده بلكه به صورت مرسل بوده باشد.  به رغم مضمون صحيح بسياري از روايات حاتم، در مجعول يا محرَّف بودن پاره‌اي از آن‎ها ترديدي نيست؛ گرچه احتمال جعل و تحريف روايات از سوي حاتم منتفي است. در مجموع به نظر مي‌رسد رويكرد بايسته آن است كه در مواجهه با روايات حاتم از امام صادق(ع)، بايد احتياط كرد و روايات او را به مثابه مرسلات، تلقي نمود.