ناكارآمدي اِعراب در نحو قديم با تكيه بر آيات قرآن كريم مطالعه موردي: خفض به جوار

اِعراب، بارزترين ويژگي زبان عربي است و مهم‌ترين نقش را در روند معناشناختي متن ايفا مي‌كند اما توجه بيش‌ازحد نحويان به اين پديده زباني، موجب شد تا از توجه به ديگر قرينه‌هاي درون‌متني و برون‌متني موجود در ذات زبان كه منجر به فهم معنا مي‌شود، بازمانند.  جايگاه اغراق‌آميز اِعراب در انديشه زبان‌شناسان عرب، آنان را به تدوين تبصره‌ها و ابواب نحوي غريب جهت تثبيت حاكميت اعراب واداشته است. «خفض به جوار» ازجمله اين ابواب است. خفض به جوار، معنايي اشتباه برخلاف معناي حقيقي ارائه مي‌دهد و به‌رغم مجرور بودن لفظ، دربردارنده معاني رفعي و نصبي است.  پژوهش پيشِ ‌رو با رويكرد تحليلي انتقادي، ناتواني اعراب را در افق آيات قرآن كريم و از طريق تحليل باب خفض به جوار اثبات مي‌كند. بر طبق داده‌هاي پژوهش: 1. اعراب، توان تبيين همه معاني متن را ندارد؛ 2. گاهي علائم اعرابي، معناي اشتباهي را منتقل مي‌كند كه در نتيجه، نيازمند علوم ديگري همچون آواشناسي، بلاغت و لغت است؛ 3. برخي ابواب نحوي در جهت تحميل سيطره اعراب بر زبان وضع شده‌اند.