كشف محور موضوعي سوره حج با روش تحليل محتوا

وجود پيوستگي و ارتباط موضوعي آيات يك سوره از ويژگي‌هاي قرآن كريم مي‌باشد. در اين پژوهش با روش تحليل محتوا به بررسي كشف محور موضوعي در سوره مباركه حج پرداخته شد. به اين منظور در ابتدا تحليل محتواي كمي، فراواني كلمات، موضوعات آيات و جهت‌گيري‌ها مورد بررسي قرار گرفت و طبق اطلاعات حاصل از آنها مشخص گرديد بخش عمده‌اي از سوره حج مربوط به اصول دين با بيشترين تأكيد بر روي توحيد و ولايت الهي مي‌باشد. در گام دوم با در نظر گرفتن اطلاعات حاصل از تحليل كمي، به تحليل محتواي كيفي پرداخته و مضامين استخراج شده دسته‌بندي گرديد و در قالب شش مقوله: معاندان حق و دين ستيزان، مؤمنان، ولايت الهي، معبودان باطل، شرايع و احكام اسلام و معاد طبقه‌بندي شد. در نهايت مشخص گرديد برخلاف ادعاهاي مطرح شده، سوره مباركه حج با وجود موضوعات متعدد، داراي يك محور كلي مي‌باشد كه در آيه 62 ذكر گرديده است: «أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ» لذا محور موضوعي سوره حج مقايسه بين خداوند و معبودان باطل و همچنين مقايسه بين مؤمنان كه ولي‌شان خداست با منكران كه ولي‌شان معبودان باطل است.