ساختار فكري دانش در علم اطلاعات و دانش‌شناسي: تحليلي كيفي برمبناي ديدگاه متخصصان موضوعي

هدف: بررسي ساختار فكري دانش در پژوهش‌هاي علم اطلاعات و دانش‌شناسي جهان برمبناي تحليل ديدگاه صاحب‌نظران ايراني اين حوزه. روش‌شناسي: اين مطالعه با رويكرد كيفي و با استفاده از روش مصاحبه نيمه‌ساختاريافته و تحليل محتواي كيفي با رويكرد قياسي انجام شده است. درمجموع، 10 نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسي ايران به‌روش نمونه‌گيري هدفمند و گلوله برفي انتخاب و آرا و نظرات آنها تجزيه‌وتحليل شد. يافته‌ها: تحليل كيفي نتايج حاصل از مصاحبه با متخصصان موضوعي علم اطلاعات و دانش‌شناسي، به شناسايي 8 مقوله اصلي و 37 مقوله فرعي انجاميد. يافته‌ها نشان داد ماهيت روش‌شناختي و بين‌رشته‌اي مطالعات علم‌سنجي سبب شده است پژوهش‌هاي اين حوزه در مقايسه با ساير حوزه‌هاي زيرمجموعه علم اطلاعات و دانش‌شناسي ازنظر تعداد مدارك و استناد وضعيت بهتري داشته باشند. همچنين، نتايج تحليل محتواي مصاحبه‌ها حاكي از آن است كه روندهاي موضوعي سال‌هاي اخير در علم اطلاعات و دانش‌شناسي را مي‌توان ذيل مقوله كلي «مطالعات اطلاعات» قرار داد. نتيجه‌گيري: ماهيت بين‌رشته‌اي حوزه‌هاي مطالعاتي، نقش بسزايي در ميزان توليدات علمي و استنادهاي دريافتي پژوهشگران آنها دارد. نتايج نشان داد آگاهي كشورها از ارتباط تنگاتنگ رشد علمي و توسعه اقتصادي، سرمايه‌گذاري همه‌‌جانبه بر ارتقاي جايگاه علمي، اختصاص سهم درخور ‌توجه از توليد ناخالص ملي به مباحث پژوهشي، و حمايت همه‌جانبه از طرح‌هاي پژوهشي در قالب اعطاي پژوهانه، ازجمله مهم‌ترين عوامل تأثيرگذار در ساختار فكري دانش در علم اطلاعات و دانش‌شناسي هستند. طبق نتايج پژوهش حاضر، ضعف مباني نظري و نوپابودن حوزه‌هاي مطالعاتي مي‌تواند بر مقاله‌محوربودن آنها اثرگذار باشد؛ درحالي‌كه حوزه‌هايي كه مباني نظري قوي‌تري دارند بيشتر به كتاب روي مي‌آورند؛ زيرا كتاب ماهيت گذشته‌نگر دارد.