تأثير هنجارها بر روند ترجمه (موردپژوهي: ترجمه هاي معاصر قرآن مجيد)

به اعتقاد گيدئون توري، ترجمه رفتاري مبتني بر هنجار است: مترجم در جريان آموزش‌هاي مستقيم و غيرمستقيم خود، هنجارهاي زباني، فرهنگي و اجتماعي متداول ميان مترجمان عصر خود را مي آموزد و آن‌ها را آگاهانه يا ناآگاهانه در شيوه ترجمه خويش بكار مي برد؛ به‌عبارت‌ديگر، ترجمه تحت تأثير محدوديت‌هاي زباني، اجتماعي و فرهنگي كه فرهنگ مقصد بر ترجمه اعمال مي‌كند صورت مي‌گيرد. بااين‌حال، به اعتقاد توري، مترجمان در پذيرش يا رد هنجارها آزادي دارند هرچند كه عموماً تمايل دارند از هنجارها تبعيت كنند؛ چون تبعيت از هنجارها پاداش به دنبال دارد و نقض هنجارها ممكن است با طرد و مخالفت روبرو شود. اين تحقيق بر اساس اين فرضيه است كه در دوره معاصر، عمدتاً بعد از پيروزي انقلاب اسلامي، سبكي جديد در ترجمه قرآن پديد آمده كه ريشه هاي اجتماعي و فرهنگي دارد. اين سبك جديد بر خلاف سبك تحت‌اللفظي پيش از خود و در تقابل با آن مشخصاً سبكي ادبي است. تا قبل از انتشار ترجمه مرحوم قمشه اي ترجمه ها تحت‌اللفظي بودند و هنجارهاي ترجمه و انتظارات خوانندگان قرآن بر يكديگر منطبق بود. پس از انتشار ترجمه مرحوم قمشه اي، حركتي متفاوت به سوي سبكي جديد آغاز شد؛ سبكي ادبي كه رد پاي آن به‌وضوح در تمامي ترجمه هاي معاصر قرآن ديده مي شود. بنا بر فرضيه تحقيق، ترجمه‌هاي متعددي كه در اين دوره به چاپ رسيده اند مثالي از تأثير هنجارها بر ترجمه است. اگرچه انتظار مي رود كه هر ترجمه قرآن تجربه اي زباني و سبكي متفاوتي باشد، ولي تحقيق نشان مي دهد كه همه ترجمه ها در سبك اشتراك دارند و در تفسير معني قرآن است كه با يكديگر متفاوت‌اند و با توجه به اينكه كساني كه به ترجمه قرآن پرداخته‌اند غالباً اديب به‌حساب مي آيند مي‌توان ترجمه هاي معاصر قرآن را طبع‌آزمايي ادبي مترجمان اديب در حوزه ترجمه قرآن ناميد.