استعاره‌ها و كنايات بديع، دو خصيصۀ مهم سبكي در غزليات بيدل

يكي از  عوامل ابهام در شعر  بيدل دهلوي كه نقش چشمگيري در نوآوري، تأثيرگذاري  و لذت‌بخشي آن دارد و از ويژگي‌هاي سبكي بيدل، محسوب مي‌شود، روي‌گرداني آگاهانه از ساختارهاي كليشه‌اي و گوش‌آشنا در حوزۀ  معنا و خيال است كه به‌ترتيب در استعاره و كنايه نمود بيشتري يافته است. از نظر كاركرد  هنري مي‌توان استعاره را در گسترۀ غزل بيدل به دو دستۀ آسان و دشوار تقسيم كرد: يكي استعاره‌هايي با جامع آسان كه ابهام زيادي ايجاد نمي‌كنند اما گروه ديگر استعاره‌هاي هستند كه با بسامد بالا نقش اساسي در ابهام و برجستگي كلام بيدل دارند. در  باب كنايه نيز گفتني است، آن دسته از كناياتي، غريب و ناآشنا هستند كه ريشه در آداب و رسوم، فولكلور و زبان گفتاريِ ايراني و هندي و بيان  نمادين بيدل دارند و تنها كليد اين در، آشنايي با آداب و رسوم و شيوۀ زندگي و خصوصيات زبانيِ اين شاعر ساختارشكن است. اين مقاله كوشيده است ابتدا با بحثي مختصر،گسترۀ  نوآوري معنايي را مشخص كرده، پس از آن  با ذكر مثال‌هايي دشوار و ديرآشنا،  نحوۀ هنرنمايي  بيدل را تبيين كند.