بررسي هنجار گريزي نوشتاري در اشعار سميح قاسم بر اساس نظريه ليچ

آشنايي زدايي، يكي از مهمترين عناصر سبك ساز در يك متن ادبي به شمار مي‌رود كه طرز بيان ويژه اديب را مشخص مي ‌كند. اين تكنيك زباني، گونه‌ هاي مختلفي دارد كه يكي از آن ‌ها خروج از نرم معمول نوشتار است. هنجار گريزي نوشتاري در واقع تغيير صورت نوشتاري كلمه يا متن است كه معاني جديدي به متن اضافه مي ‌كند. بسامد چنين سبكي در شعر سميح قاسم چنان زياد است كه به نوعي ذاتي اشعار او شده‌است. بدين ترتيب، مقاله حاضر تلاش كرده است تا با شيوه توصيفي تحليلي و با ارائه شواهدي كه دال بر هنجارگريزي نوشتاري است، گونه‌هاي مختلف هنجارگريزي نوشتاري را در ديوان سميح قاسم مشخص كرده، سپس هدف شاعر را از به كارگيري چنين سبكي مورد بررسي و تحليل قرار دهد. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه شاعر به شيوه‌هاي زير سعي نموده است در شكل نوشتاري خود تغيير ايجاد نمايد: 1 جدانويسي حروف واژه‌ها و استفاده از علامت نگارشي 2 نوشتن پلكاني و عمودي سطرهاي شعري 3 به كارگيري وام واژه‌هايي از زبان عبري و انگليسي 4 استفاده از اشكال هندسي و شكل تصويري اعداد. هدف شاعر از كاربرد چنين اساليبي در نوشتار، علاوه بر انتقال انديشه و احساس به خواننده، ديداري كردن شعر وتجسم بخشيدن به مفهوم آن است.