تحليل رفتار شهروندان تهراني در استفاده از حمل و نقل عمومي: كاربرد نظريه رفتار برنامه ريزي شده

امروزه موضوع ترافيك و آلودگي هوا در كلان­شهرها به چالشي فراگير تبديل شده و راهكارهاي متعددي نيز براي كاهش اثرات آن در شهرهاي مختلف ارائه گرديده است. در سال­هاي اخير، تمركز بر راهكارهاي متكي بر اقتصاد رفتاري مورد توجه پژوهشگران در كشورهاي توسعه يافته قرار گرفته است. بر اين اساس، لازم است تا براي كاهش معضلاتي چون ترافيك و آلودگي هوا در كلان­شهرها به عوامل بنيادين ايجادكننده آنها توجه نمود و در اين ميان، درك رفتار افراد و تلاش براي تغيير رفتار آنها، لازمه تغيير الگوي سفر شهروندان محسوب مي­شود. الگوي نظري مورد استفاده در اين پژوهش، نظريه رفتار برنامه­ريزي شده است كه بر اساس آن، قصد انجام يك رفتار مشخص توسط سه عامل باورهاي رفتاري، باورهاي هنجاري و باورهاي كنترل تحت تأثير قرار مي­گيرد. در اين پژوهش با رويكرد پيمايشي، تعداد ۳۷۵ پرسشنامه با روش نمونه­گيري طبقه­اي در سطح شهر تهران تكميل گرديد. نتايج حاصل از كاربرد لجستيك ترتيبي چندگانه، نشان مي­دهد كه متغيرهاي سطح تحصيلات، سن، نگرش و كنترل درك شده، تأثير معني داري بر رفتار حمل و نقلي شهروندان تهراني دارد. همچنين متغيرهاي ازدحام، زمان، دسترسي، پرستيژ و متغير هنجار غيرمستقيم كه بيان كننده رفتار دوستان و افرادي است كه براي شخص مهم هستند، بر رفتار فرد در استفاده از حمل و نقل عمومي تأثيرگذارند. همچنين با افزايش سطح تحصيلات، تمايل به استفاده از حمل و نقل عمومي افزايش مي يابد.