بررسي و تبيين ارتباط كلام و عرفان در سنت اول عرفاني

مباحث كلامي از جمله موضوعاتي است كه در ساختار متون سنت اول عرفاني جايگاه ويژه‌اي دارد. عرفا در اين منابع مجالي براي طرح ديدگاه‌هاي كلامي خود مي‌يابند. با توجه به اينكه مرز مشخصي براي تشخيص مباحث كلامي و عرفاني در اين متون وجود ندارد، مسائل اين دو حوزه در برخي تحقيقات عرفاني با يكديگر درهم آميخته است. بررسي اين دو حوزه در متون سنت اول عرفاني نشان مي‌دهد براي شناخت اين تفاوت‌ها توجه به چند محور اصلي ضروري است: هدف و غايت، روش دستيابي به هدف و نيز موضوع و ويژگي‌هاي زباني آثار كلامي و عرفاني. كلام و عرفان هر دو در پي دستيابي به هدفي واحد يعني معرفت هستند؛ اما آنچه هدف عارف را از هدف متكلم متمايز مي‌كند، برداشت و تفسيري است كه عرفا و متكلمان از معرفت دارند. روش دستيابي به هدف نيز از منظر متكلم و عارف تفاوت‌هايي دارد. با توجه به تفاوت‌هايي كه در هدف و روش دستيابي به آن بين عرفا و متكلمان وجود دارد، موضوع كلام و عرفان و نيز زبان آثار كلامي و عرفاني از هم متمايز مي‌شود. با توجه به اين ويژگي‌ها تفاوت‌هاي ساختاري كلام و عرفان و ارتباط اين دو حوزه در اين مقاله بررسي مي‌شود.