تبارشناسي مال : مطالعه تطبيقي در حقوق اسلام و غرب

به‌رغم اينكه بخش عمده مواد قانون مدني ايران به «مال» و احكام آن اختصاص پيدا كرده، مفهوم، ماهيت و احكام «مال» و همچنين عناصر آن صراحتاً بيان نشده است. اين وضع در قانون مدني فرانسه كه الهام‌بخش نويسندگان قانون مدني ما بوده نيز وجود دارد؛ يعني نخستين ماده راجع به مال با تقسيم‌بندي و بيان انواع آن آغاز شده است. اما دكترين حقوق غرب، به ويژه در قرون اخير تحولات چشم‌گيري در اين زمينه به خود ديده كه درخور مطالعه است. در فقه اسلامي نيز در اين خصوص اختلاف‌نظر شديدي وجود دارد. در اين مقاله تلاش شده مفهوم و عناصر «مال» و معيار تميز آن و تحولاتي كه در اين خصوص صورت گرفته در دو نظام حقوق اسلام و غرب مطالعه شده و معياري براي تميز «مال» ارائه و عناصر آن بيان گردد و ثابت خواهيم كرد كه مال يك مفهوم اعتباري و يك حقيقت عرفيه است نه شرعيه و معيار تميز آن هم شخصي است.