تمايز بين نابودسازي به عنوان مصداقي از جنايت عليه بشريت با نسل كشي در پرتو اساسنامه ديوان كيفري بين المللي

دو مفهوم نابودسازي و نسل‌كشي از مفاهيم بسيار كليدي و بنيادين در حقوق كيفري بين‌الملل به‌شمار مي‌آيند كه به دليل قرابت مفهومي و معنايي گاهي در مطالعات و پژوهش‌ها به تمايزات و وجوه اختلاف آنها كم‌توجي يا بي‌توجهي شده است. حال آنكه با دقت در اساسنامۀ ديوان درخواهيم يافت كه ميان نابودسازي به‌عنوان مصداقي از جنايت عليه بشريت با نسل‌كشي كه به هر دوي آنها در اساسنامۀ ديوان اشاره شده است، تمايزاتي وجود دارد. نسل‌كشي يك جنايت عمدي است و براي تحقق آن، علاوه بر عمد در انجام يكي از اعمال ممنوعۀ مصرح در مادۀ 6 اساسنامه، قصد خاص يعني از بين بردن تمام يا بخشي از يك گروه مذهبي، نژادي، قومي يا ملي لازم است؛ حال آنكه نابودسازي بي‌نياز از چنين انگيزه‌اي است. در نابودسازي، مرتكب جمعيت را به صرف انسان بودن از بين مي‌برد، حال آنكه مرتكب نسل‌كشي گروه را به دليل تعلق داشتن به يك مذهب، نژاد، قوم يا مليت نابود مي‌كند. همچنين در نابودسازي لازم است كه اقدامات مرتكب به‌عنوان بخشي از يك حملۀ سازمان‌يافته يا گسترده و يا به‌عنوان بخشي از يك طرح كلي يا سازمان‌يافته براي از بين بردن گروه، ارتكاب يافته باشند، حال آنكه براي تحقق نسل‌كشي لزومي ندارد كه اقدامات مرتكب به‌عنوان بخشي از يك حملۀ سيستماتيك يا گسترده و يا به‌عنوان بخشي از يك طرح كلي يا سازمان‌يافته براي از بين بردن گروه، ارتكاب يافته باشد. از سوي ديگر، در جرم نابودسازي، غيرنظامي بودن جمعيت مورد حمله امري ضروري است؛ حال آنكه در نسل‌كشي، نظامي يا غيرنظامي بودن گروه قرباني تأثيري در تحقق نسل‌كشي ندارد. همچنين در نابودسازي اينكه آيا فرد متهم اعمال خود را عليه جمعيت هدف يا صرفاً عليه يك نفر قرباني سازمان‌دهي كرده است، اهميتي ندارد و اين خود حمله است كه بايد عليه جمعيت هدف مديريت شده باشد و فرد متهم فقط بايد از اينكه اقدامات او بخشي از اين حمله است، آگاهي داشته باشد. حال آنكه در نسل‌كشي مرتكب بايد اعمال خود را در راستاي نابودي اعضاي يك گروه يا بخشي از آن سازمان‌دهي كرده باشد و صرف ارتكاب عمل بر روي يك قرباني نمي‌تواند نسل‌كشي تلقي گردد.