تحليل بن‌ مايه‌هاي عرفاني داستان «خسرو و شيرين» نظامي

منظومۀ عاشقانۀ «خسرو و شيرين» اثر حكيم نظامي گنجوي را نمي­توان اثري صرفاً عاشقانه با لذات جسماني دانست. بررسي كلّ منظومه نشان مي­دهد كه نظامي در زير پوسته و ظاهر داستان، به جهان معنا نظر داشته و عشق الهي را در عرصۀ داستان متجلي ­ساخته است. در تحليل عارفانه، شيرين مقام عاشق و معشوق حقيقي هر دو را به دوش مي­كشد كه بُعد زميني وجودش در شخصيتِ شكر و بُعد روحانيش در شخصيت فرهاد جلوه مي­كند. در اين مقاله با بررسي صفات عاشقانِ منظومه كه با سالكان طريقت برابري مي­كند و اصطلاحات عارفانه‌اي چون وحدت، فنا، عنايت و... به تبيين عشقي عرفاني پرداخته ايم كه عاشق حقيقي را با ياري راهبراني چونان پيران طريقت، سرانجام در مقام «فنا» به سراپردۀ معشوق حقيقي در جهان جان ­ها مي­كشاند.