نقش ليسانس فرند فناوري در تسهيل فرايند تعيين استانداردهاي فني

سازمان‌هاي تعيين استاندارد در زمينه حقوق مالكانه اشخاص راهبردهايي مبتني بر حقوق مالكيت فكري تدوين كرده‌اند كه يكي از آن‌ها تعهد به اعطاي ليسانس منصفانه و معقول و غيرتبعيض‌آميز (فرند) است. اين التزام در پيشبرد مزاياي استانداردسازي ـ از جمله تعامل‌پذيري، توسعه نوآوري، ارتقاي رقابت، و افزايش رفاه مصرف‌كنندگان ـ بسيار كارساز است. هدف نويسندگان مقاله حاضر اين است كه ضمن بررسي اهميت استانداردهاي فني و نقش محوري سازمان‌هاي تعيين استاندارد در ايجاد و توسعه آن‌ها جايگاه ليسانس فرند را در تعيين و تجاري‌سازي فناوري‌هاي ضروري استاندارد تحليل كنند. اين نوشتار نشان مي‌دهد چالش ميان روند گزينش يك استاندارد و حقوق انحصاري ناشي از فناوري جدّي است و در اين ميان حصول توافق ميان سازمان‌هاي تعيين استاندارد و دارنده فناوري براي اعطاي مجوز بهره‌برداري خاص به كاربران استاندارد فني اهميتي حياتي دارد. ابعاد چنين موضوعي در حقوق ايران ناشناخته است و مقررات ويژه‌اي در اين زمينه وجود ندارد و تمهيد ليسانس اجباري نيز قادر به برآورد انتظارات و مطالبات مختلف اين عرصه نيست. اما، تعمق در راهكارها و واكاوي رويه‌هاي موجود حقوقي مي‌‌تواند در پيوند ميان فناوري‌هاي مزبور و فرايند تعيين استاندارد راهگشا باشد و بستر حقوقي لازم را براي توسعه استانداردهاي فني مرتبط با دارايي‌هاي فكري مهيا سازد.