مفهوم قانونگذاري در آراي فقهي و حقوقي سيد محمدباقر صدر

سيد محمدباقر صدر از جمله فقهاي معاصري است كه در آثار خود به موضوع قانونگذاري، هم از حيث فقهي و هم از منظر حقوقي، توجه داشته است. پرسش اين پژوهش آن است كه آيا مفهوم قانونگذاري در حقوق و علوم سياسي، در معناي شكلي و حداقلي، در آراي فقهي شهيد سيد محمدباقر صدر وجود دارد و در صورت وجود، حدود و قلمروش چيست. به‌منظور پاسخ به اين پرسش، به روش توصيفي-تحليلي، ابتدا مباني فقهي او در اين زمينه، به‎خصوص با تقسيم حكم به دو حكم شرعي و حكم حكومتي، مطرح شده است. پس از آن، مباحث حقوقي او در اين موضوع، كه شامل تأسيس نظري نهادهاي سياسي حاكميتي است، با دو رويكرد اندامي و كاركردي بررسي و در پايان، پس از تبيين مفهوم قانونگذاري در معناي مدنظر، امكان وجودي آن در نظرهاي فقهي و حقوقي سيد محمدباقر صدر آزموده شده است. در نتيجه اين مفهوم صوري قانونگذاري در مجموعه كاركردهاي نهادهاي سياسي پيشنهادي او، در دو سطح خفيف و قوي، در دو قلمرو احكام شرعي مختلف‎فيه و احكام منطقةالفراغ، شناسايي شده است.