رهيافت مؤلف‌گرا در تفسير قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران

در تعيين معناي متون – از جمله متون حقوقي و قانون اساسي- سه رهيافت عمده‏ي مؤلف‏گرا، متن‏گرا و مفسرگرا قابل شناسايي‏اند. در اين ميان، مؤلف‏گرايي ديدگاهي است كه قرن‏ها در اغلب نظام‏هاي حقوقي، نظريه‏ي مسلط تفسيري بوده و همچنان نيز در بسياري از نظام‏هاي حقوقي – مانند ايران و آمريكا- كم‏وبيش مورد توجه است. معناي قانون اساسي در نظريه‏ي مؤلف‏گرا از مقاصد و منويات قانونگذار برمي‏خيزد. اين نظريه در اصول فقه شيعه و همين‏طور نگاه اعضاي شوراي نگهبان به‏عنوان نظريه‏ي صحيح و رسمي تفسير پذيرفته شده است. شاخه‏هاي گوناگوني چون قصدگرايي، غايت‏گرايي و تسليم‏گرايي همه در اعتبار دادن به مقصود مؤلف مشترك‏اند و در مقام ارزيابي، كم‏و‏بيش نقاط مثبت و منفي اين نظريه را دارند. پژوهش حاضر با بررسي شماري از منابع حقوق اساسي و نظريه‏هاي انديشمندان علم اصول و فلسفه‏ي حقوق در پي معرفي ديدگاه تفسيري مؤلف‏گرا در تفسير قانون اساسي با بيان گوشه‏اي از تاريخچه، ماهيت و اقسام آن و تأثيري است كه بر نظام حقوقي كشور گذاشته است. ارزيابي اين مقدمات، ايرادات جدي زباني و غيرزباني نظريه‏ي مؤلف‏محور را روشن مي‏سازد.