وحي در فلسفه كلاسيك و كلام معاصر: تحليل تطبيقي نگاه ملاصدرا و نصر حامد ابوزيد

Revelation (Waḥy) in Traditional Islamic Philosophy and Contemporary Theology: A Comparative Analysis of the views of Mullā Ṣadrā and Nasr Hamid Abu Zayd

وحي و كيفيت نزول آن از آغاز بعثت پيامبر(ص)، كانون توجه انديشمندان بوده است. فرابشري‌ بودن مبدأ وحي و بشربودن دريافت‌كننده آنْ فرايند فهم حقيقت وحي، چگونگي نزول، قرائت و تبيين آن و مسائلي از اين دست را دشوار كرده است. اختلاف در تفسير و قرائت اين پديده نزد وحي‌پژوهان از جمله فيلسوفان و نوانديشان عقل‌گرا شاهدي بر اين مدعا است. اين پژوهش روش فهم انديشمندان وحي‌پژوه در ارائه قرائتي از وحي را بستر شكل‌گيري اختلاف مي‌داند و در بحثي مقارن، وحي‌شناسي در نوگرايانِ ديني همچون نصر حامد ابوزيد را كه مبدأ وحي را فرابشري اما حقيقت خارجي آن را برگرفته از فرهنگ زمانه، تاريخي و تجربه بشري مي‌داند با ملاصدرا به نمايندگي از جريان سنتي ديني كه مبدأ و حقيقت خارجي وحي را الهي و مقدس مي‌داند، مقايسه مي‌كند.

The revelation (waḥy) and its quality has since the beginning of Prophet Muhammad’s prophethood been a focus of attentions by intellectuals. The fact that the origin of revelations is non-human (God) and its receiver is a human has led to difficulties such as the process of understanding the nature of the revelation, how it is revealed, how it is interpreted and explained, and so on. This is evidenced by disagreements over how to explain and interpret the revelation among philosophers and rationalist intellectuals. In this research, we believe that their method of interpreting the revelation leads to disagreements, and then provide a comparative study of the account of the revelation offered by religious modernists, such as Nasr Hamid Abu Zayd, who believe that the origin of the revelation is non-human, while its external reality derives from the culture of the time, historical backgrounds, and human experiences, and Mullā Ṣadrā as a representative of the traditional religious current who takes both the origin and the external reality of the revelation to be divine and sacred.