حل مسئلۀ منطقي شر از ديدگاه شهيد مطهري و جان هيك

مسئلۀ ­شر قدمتي به بلنداي طول تاريخ تفكر فلسفي دارد و يكي از مهم‌ترين و چالش‌برانگيزترين موضوع‌ها در ميان فيلسوفان و الهي‌دانان است كه در بدبينانه­ترين حالت، عامل انكار خداوند و در خوشبينانه­ترين حالت، عامل نقض برخي صفات ثبوتي خداوند شده است. براي مثال، شر و به‌ويژه شر گزاف، قدرت مطلق و خيرخواهي محض خداوند را نقض مي­كند. هدف از تدوين اين نوشتار، بررسي مسئلۀ منطقي شر و حلّ آن از نگاه دو متفكر اسلامي و غربي، استاد مطهري و جان هيك است. شهيد مطهري بر اساس نظام منسجم «عدل ­الهي» اعتقاد دارد كه حكمت و مصلحت خداوند بر نظام هستي حاكم است و شر، امري «نسبي و عدمي» است. او در انتها نتيجه مي‌گيرد كه شرور مبتني و منتهي به خير مي­شود و اين‌دو، امري «غير قابل تفكيك» از هم هستند؛ حتي مزايايي نيز براي شر برمي‌شمارد. جان هيك نيز به خالق قادر و عالم اعتقاد دارد كه بهترين جهان ممكن را خلق كرده است. او نگاهي ايرنائوسي به شر دارد و نظريۀ «پرورش روح» را بسط داده و هدف خداوند از خلق شرور را تعالي بخشيدن به انسان ­و رشد معنوي او معرفي مي­كند و آن را عامل كمال و تكامل مي­داند. اما هيك از مشكلي لاينحل و «گرهي ناگشوده» به‌نام شر گزاف سخن مي‌گويد و در انتها حكمت وجود شرور را «رازآلود» و به عبارت ديگر، غير قابل شناخت و ورايِ درك مي­داند.