ضرورت نظم در تكاليف شرعي از منظر حكمت متعاليه

از آنجا كه خداوند حق داشتن اختيار را به انسان عطا نموده و اعطاي هر حقي مستلزم انجام وظيفه يا وظايفي است، انسان ملزم به رعايت نظم و ترتيب در انجام تكاليف شرعي، عبادي و اجتماعي شده است. حال پرسش اين است كه منشأ فلسفي اين ضرورت و التزام چيست؟ ملاصدرا در پاسخ به اين پرسش كه در حوزۀ حكمت عملي است، دربارۀ رابطۀ نظر و عمل نظريه ويژه‌اي ارائه نموده كه بر اساس آن اثبات مي‌شود كه منشأ ضرورت الزامات عملي، ريشه در حكمت نظري دارد. بر اساس نظام رباني يا علم عنايي، خداوند كه يگانه ناظم هستي است، هرگز بي‌واسطه و بي‌ضابطه عمل نمي‌كند و همان‌طور كه تكوين الهي نظام‌مند است، تشريع الهي نيز نظام‌مند بوده و داشتن نظم در انجام دستورات الهي و اعمال عبادي ضرورت دارد. نظام تشريعي تابع نظام تكويني است، چنانكه نظام تكويني نيز تابع نظام رباني است.