رهيافت صوفيانه حرالّي اندلسي در نظريه فهم قرآن

بدون عنوان

قرآن، مهم‌ترين منبع براي شناخت احكام و معارف اسلامي است؛ اما درباره چگونگي فهم اين متن ميان صاحب‌نظران اختلاف نظر وجود دارد. چنانكه عرفا با ديدگاهي متفاوت از سايرين، در صدد فهم آن برآمده‌اند. حرالّي اندلسي ، رهيافت و نظريه‌اش را در تبيين آيات قرآن نه «تفسير» و نه «تأويل»، بلكه با عنوان نظريه «فهم»، مطرح مي‌كند كه مبتني بر ارتباط وثيق بين آيات قرآن و اسماء الهي است. وي براي فهم قرآن، قواعدي در نوع خود ويژه وضع كرد و بر اين باور است كه تفسير و تأويل هر دو مانع فهم صحيح قرآن هستند. حرالي قوانين تفسير را در مقابل فهم، به مثابه مرتبه اعيان در برابر اخبار مي‌داند. از نگاه حرالي، مراتب نفساني و معرفتي انسان‌ها منطبق بر اسماء الهي بوده و بر همين اساس درجات فهم انسان‌ها از قرآن نيز به فراخور شأن و مرتبه ايماني و به تعبير او سنّ قلبي ايشان متفاوت خواهد بود. به گونه‌اي كه باب فهم قرآن تنها در ازاء صيرورت به اسماء الهي به روي بندگان باز مي‌شود. در شيوه فهم حرالي، خطابات قرآن بر اساس اسماء و صفات الهي مرتب گرديده و معاني آيات با توجه به اسماء الله تبيين مي‌شوند. مقاله پيش رو مي‌كوشد اين رهيافت را كه مي‌تواند در ساز و كار و روش فهم مفسرين مؤثر واقع شود، تحليل نموده و مورد بررسي قرار دهد كه هم به لحاظ نظريه پردازي و هم از لحاظ كاربردي، از اهميت بالايي برخوردار است.

فاقدچكيده