هويت شناسي دين در اسلام و غرب

شناخت چيستي و هويت دين در دين پژوهي معاصر اهميتي شگرف دارد زيرا بسياري از نزاع‌هاي پژوهشگران اين عرصه با نوع تعريف آن‌ها از دين پيوندي وثيق دارد و بدون ابهام زدايي از هويت دين ورود به بسياري از چالش‌هاي دين شناسي نزاعي بي‌حاصل و عقيم است.اين امر در جاي جاي عناوين دين پژوهي معاصر چون زبان دين، عقل و دين، كثرت گرايي ديني، تجربه ديني، رابطه دين و آزادي، دين و هنر، دين و توسعه و ساير مباحث چالش زاي موجود...اثر گذار و تعيين كننده است.مقاله‌ي حاضر كاوشي در شناخت هويت دين است.در اين رابطه ابتدا از مباحثي چون هدف از هويت شناسي دين، مشكلات پژوهش در اين موضوع و معاني لغوي دين سخن به ميان آمده است.پس از طي گفتار مقدماتي، فصولي به ديدگاه متفكران غربي، سپس انديشوران اسلامي و سر انجام نظر بر گزيده اختصاص يافته است.دين پژوهان و متكلمان غربي تعاريف فراواني براي دين ارائه داده‌اند كه به رغم كثرت و تنوع، آن‌ها را در سه دسته جاي داده‌ايم:تعاريفي با محوريت خدا، حقيقت يا ارزش غايي، تعاريف كار كردي، و تعاريف شهود گرايانه، تعاريف متكلمان اسلامي را نيز به دو نوع عام و خاص تقسيم كرده و در تعاريف عام، نظرات علامه طباطبايي و آيات جليل القدر سبحاني، جوادي آملي و مصباح بيان و ارزيابي شده است.سپس تعريف دين از منظر قرآن و روايات آمده است.در نهايت، نتيجه گيري و بيان تعريفي عام، شامل اديان الهي و غير الهي، و سپس خاص اديان الهي عرضه شده است.