رويكرد نقادانه در چگونگي شناخت خداي متعال

علم بر دو قسم حصولي و حضوري است.قوام علم حصولي به حضور مفاهيم است و علم حضوري به وجود معلوم.شناختي كه انسان مي‌تواند به خداي متعال پيدا كند تنها از نوع اول است و معرفت به خدا از نوع دوم غير ممكن است.علم هر چند از جهت سبب و چگونگي به وجود آمدن، به دو دسته اكتسابي و شهودي انقسام پيدا مي‌كند و اشخاص مهذب با پالايش روح از غبار معصيت مي‌توانند به نحو شهودي به باور در مورد خدا برسند.اما اين بدان معنا نيست كه علم آن‌ها در اين قالب از نوع حضوري است بلكه شناخت شهودي از جهت حصولي بودن فرقي با شناخت اكتسابي ندارد اگر چه از جهات ديگر ميان اين دو دسته علم اختلافات و تمايزاتي وجود دارد.تنها در صورتي مي‌توان باور داشت به اينكه خداي متعال را مي‌توان با علم حضوري شناخت كه معتقد به وحدت شخصي ميان خالق و مخلوق شويم.اگر كسي منكر اين مبنا باشد، چنان كه عقل و شرع وحدت شخصي را منكر بوده و هر كسي به معلومات فطري و باورهاي اوليه عقلي خود نيز رجوع كند سستي و بي‌اساسي اين مبنا را در مي‌يابد، در اين صورت نمي‌تواند بپذيرد كه به خداي متعال به نحو علم حضوري مي‌توان شناخت پيدا كرد.بنا بر اين چون مبناي وحدت شخصي ميان خدا و مخلوقات با موازين عقلي و شرعي سازگاري ندارد لذا تنها از طريق علم حصولي خداوند قابل معرفت مي‌باشد.