ارسطو؛ خود گرا يا ديگر گرا ؟

يكي از مسائل مورد اختلاف ميان ارسطوشناسان نسبت نظام اخلاقي ارسطو با دو نظريه خودگرايي و ديگرگرايي اخلاقي است كه موجب شكل گيري دو خوانش متضاد از نظريه اخلاقي وي گرديده است. براين اساس، برخي ارسطو را خودگرا و برخي ديگري وي را ديگرگرا دانسته اند. داوري نهايي درباره اين دو خوانش منوط به تمايز ميان دو نوع برداشت از نظريه هاي خودگرايي و ديگرگرايي است: برداشت ناظر به تحقق بيروني اين دو نظريه و برداشت كاملا انتزاعي (فلسفي) از آنها. بر مبناي برداشت نخست، امكان تحليل نظام اخلاقي ارسطو در قالب خودگرايي يا ديگرگرايي از اساس منتفي است، زيرا خودگرايان و ديگرگرايان خير اخلاقي را مترادف با سود يا لذت مي دانند نه فضيلت. علاوه بر اين، اين دو نظريه رويكردي كاملاً صوري به اخلاق هنجاري دارند و هيچ داوري پيشيني درباره مفاهيم اخلاقي را برنمي تابند؛ در حالي كه ارسطو تصوري كاملاً پيشيني از اين مفاهيم دارد و فهرستي مفصل از آنها را به مخاطبان خود ارائه مي دهد. اما بر مبناي برداشت دوم، با توجه به اين كه مي توان عنصر فضيلت را همچون سود و لذت به عنوان مبناي ارزش داوري درباره افعال انسان ها در نظر گرفت، بستر اوليه براي تحليل نظام اخلاقي ارسطو از منظر خودگرايي و ديگرگرايي فراهم مي شود، هرچند در اين صورت هم رويكرد منش محور ارسطو در اخلاق در مقابل رويكرد فعل-محور دو نظريه مذكور، امكان تحليل نظام اخلاقي ارسطو از منظر خودگرايي و ديگرگرايي را در هاله اي از ابهام فرو مي برد.