تحليل رمان سالمرگي براساس نظرية نشانه شناسي بينامتني مايكل ريفاتر

يكي از دستاوردهاي مايكل ريفاتر در زمينة نقد بينامتني، نشانه شناسي بينامتني است. وي با طرح مباحثي چون غيردستورزباني، تفسيرگر، هيپوگرام و ماتريس، گامي مؤثّر در كاربردي كردن نظرية بينامتنيّت در متن و كشف دلالت هاي معنايي و ضمني متون برداشت. در خوانش نشانه شناسانه، مخاطب در مواجهه با متن، ابتدا با «غيردستورزباني» ها برخورد مي كند. سپس منتقد با بررسي «انباشت»، «منظومة توصيفي» و «هيپوگرام»، مي تواند دلالت هاي معنايي و ضمني غيردستورزباني ها را آشكار كند و به «ماتريس» يا همان عنصر و هستة اصلي متن دست يابد. در اين جستار، رمان سالمرگي اثر اصغر الهي از منظر نشانه شناسي بينامتني بررسي و تحليل شده است. بررسي عناصر غيردستورزباني اين رمان، به انباشت (مرگ و زندگي) و منظومه اي توصيفي (مرگ) راه مي دهد. آنگاه با كشف و خوانش هيپوگرام ها، ماتريس يا عنصر زيربنايي رمان، يعني مسئلة مرگ و حل نشدني بودن آن حاصل مي شود. همچنين اين بررسي نشان مي-دهد كه روايت هاي بالفعل ماتريس يا همان هيپوگرام ها در مفاهيمي اسطوره اي از قبيل جاودانگي، رويين تني، زوال، گناه نخستين، تقدير، هراس از مرگ و غيره با طيفي از باورهاي شاهنامه اي در باب مرگ و داستان هاي رستم و سهراب، رستم و اسفنديار و افراسياب و سياوش مرتبط مي شوند و تمام شخصيّت هاي رمان به نوعي با مرگ خويشتن يا مرگ ديگري درگير هستند.