نقش و جايگاه خرد در متون باستاني ايران

The Role and Status of Wisdom in Ancient Iranian Texts

خِرد در انديشۀ زردشتي نقش اصلي و محوري دارد و با وجود آفريدگار بزرگ يكي است. كُل آفرينش جهان، از ابتدا تا پايان، با خِرد رهبري مي‌شود. در اين مقاله، ابتدا خِرد در متون باستاني ايران (فارسي باستان، گاهان اوستا و اوستاي نو) سپس در متون پهلوي نظير بندهش، گزيده‌هاي زادسپرم، و متن دست‌نويس م.او 29) بررسي شده است. آن‌گاه چهار نوع خِرد (خِرد همه ـ آگاه، خِرد افزوني، خِرد پرهيزگاران و خِرد غريزي يا آسن خِرد) در متون اوستا و پهلوي مقايسه شده است.

Wisdom has a main and central role in Zoroastrian thought and is the same as the Great creation. The creation of the world from beginning to the end is led by wisdom. In this paper, the wisdom is studied first in ancient texts (Old Persian, Old Avestan (Gahan) and New Avestan), and in then Pahlvi texts such as (Bundahishn, Wizidagiha i Zadisparam and the handwriting text of M.O. 29). Four kinds of wisdom (omniscience wisdom, growing wisdom, The pious wisdom, and instinctive wisdom) in Avesta and Pahlavi are compared.