تحليلي بر دو رمان از محمدرضا بايرامي با نظري به انديشۀ فوكو

محمدرضا بايرامي از نويسندگان توانمند معاصر است كه دورمان او «پل معلّق» و «مردگان باغ سبز» به دليل پرداختن او به عوامل برون زباني مثل بافت موقعيتي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي، تكثر گفتماني را بين نسل­ ها و عصرهاي متفاوت به لحاظ پيوند لاينفك اين عوامل با ايدئولوژي و پيوند رمان­ ها با بافت اجتماعي و تاريخي، زمينه تحليل گفتمان انتقادي را فراهم كرده است. از دو رمان وي «پل معلّق» جنبۀ روان­شناختي و «مردگان باغ سبز» جنبۀ تاريخي و جامعه شناختي قوي­تري دارند و موضوع اصلي رمان دوم او، جستجوي هويّت است. يكي از نظريه­ پردازان معروف در تحليل گفتمان انتقادي ميشل فوكوست كه ظاهراً بايرامي در اين دورمان از انديشۀ او بهره گرفته است با اين تفاوت كه غرض وي همچون فوكو، از واژۀ «ايدئولوژي»، هر نظام فكري و گفتمان مسلّط، منهاي انديشه­ هاي متافيزيكي و تجربۀ قدسي نيست. پرسش محوري نگارنده در اين پژوهش، ميزان تأثير­پذيري بايرامي از نظريه فوكو و توانايي وي در خلق تكثّر گفتمان است و در نهايت با تجزيه و تحليل اين دورمان به شيوه توصيفي-تحليلي، نشانه­ هاي تكثّر گفتمان را از منظر زباني، روان­شناختي، جامعه ­شناختي و ايدئولوژيكي برمي­ شمارد.