ارزيابي رجاليان دربارۀ محمد بن بحر رهني

محمد بن بحر الرهني الشيباني يكي از راويان صاحب تأليف است. روايات او در آثار و كتب شيخ صدوق‡ انعكاس يافته است. احاديث رهني در سه كتاب علل الشرايع، من لا يحضره الفقيه و كمال‌الدين و تمام‌النعمه يافت مي‌شود كه در چند روايت، شيخ صدوق بدون واسطه از محمد بن بحر نقل مي‌كند، اما اين راوي از سوي برخي رجاليان شيعه متهم به غلو شده، درحالي‌كه اين اتهام توسط برخي ديگر همچون نجاشي، از او رفع گرديده است. با توجه به تعارض آراي رجاليان دربارۀ وي، در اين مجال، ضمن بيان ديدگاه‌هاي مختلف رجاليان، از طريق بررسي دقيق اقوال رجال‌شناسان دربارۀ او و واكاوي مضمون و محتواي رواياتش، به تبرئۀ او از اين اتهام دست مي‌يابيم. نقل روايات رهني توسط شيخ صدوق با توجه به مباني سخت‌گيرانۀ وي در علم رجال، به‌خصوص در مسئلۀ غلو، مهر تأييدي بر تبرئۀ وي از اتهام غلو دانسته شده است. با توجه به ذومراتب شناخته شدن غلو و موضع‌گيري متفاوت رجاليان در برابر اين جريان، در به كارگيري اصطلاحات غلو و تفويض از جانب رجال‌نويسان، با تسامح مواجهيم كه در مورد محمد بن بحر نيز رخ داده است؛ به نظر مي‌رسد اين امر سبب تشكيك در غالي بودن وي از سوي برخي ديگر از رجال‌شناسان شده است.