معماري رومي در مقابل معماري بومي بررسي خصوصيات گرايش موسوم به كلاسيك در معماري معاصر تهران

گرايشِ موسوم به «كلاسيك» يا اصطلاحاً «رومي» امروزه در معماري تهران مرسوم شده است. ظاهراً به نظر مي­رسد كه اين نوع معماري، با استفاده­ از عناصر مشابه به معماري نئوكلاسيك غربي در نما، در آن طبقه­بندي قرار مي­گيرد.­ بررسي­هاي دقيق و مطالعات نشان مي­دهد كه چنين امري اتفاق نيفتاده است و آنچه به چشم ديده مي‌شود برداشت اصيلي نيست. معماري نئوكلاسيك پيش­تر هم در ايران الهام‌بخش ساختمان‌هاي متعددي بوده است. با اين حال امروزه خصوصيات آن تغيير يافته است. هدف در اين مقاله روشن كردن «چگونگي خصوصيات گرايش موسوم به كلاسيك در معماري معاصر تهران­» است. به اين منظور­، در گام نخست اصول كلاسيك ­و نئوكلاسيك غرب و سپس پيشينۀ معماري نئوكلاسيك در ايران مد نظر قرار گرفت. معماري ايراني تا دورۀ­ قاجار روند پيوسته‌اي داشته است، اما آغاز ارتباطات با غرب در عصر قاجار موجب پديد آمدن سبكي در اين دوران مي‌شود كه متأثر از « نئوكلاسيك» اروپايي است. در دورۀ­ پهلوي اول نيز ادامۀ اين تأثير به دو صورت معماري به سبك نئوكلاسيك اروپايي و نئوكلاسيك ايراني تداوم يافت. بررسي و مطالعۀ­ معماري دورۀ­ قاجار و پهلوي و قياس آن­ با معماري نئوكلاسيك غرب نشانگر اين است كه معمار ايراني­ از عناصر معماري نئوكلاسيكِ غرب برداشت مي‌كند، برداشتي بومي كه تلفيق عناصر معماري نئوكلاسيك با معماري ايراني را در پي داشته است. بدين‌گونه با فهم معيارهاي كلاسيك و نئوكلاسيك غرب و پيشينۀ­ آن در ايران، در گام نهايي، براي پاسخ به پرسش اصلي نمونه­هاي موردي گرايش مذكور از مناطق مختلف تهران، بررسي و مشخص شد كه گرايش مذكور در قياس با معماري نئوكلاسيك غرب و نئوكلاسيكِ پيشين در ايران برداشتي كاملاً ظاهري و بدون هيچ مبناي اصولي است و نسبتي با اصل ندارد و خاستگاه آن مد، سوداگري، و كالا شدن معماري، بدون توجه به معماري بومي ايراني است.