نظام روابط اجتماعي و فرهنگ كار در بين مكانيكي هاي همدان: مطالعه موردي خيابان چَپَرخانه

شهر ميدان عمل نيروهاي اجتماعي متعددي است. شهر معاصر ايراني بيشتر شهر - ماشين است. تمامي شهرها اعم از كلان‌شهر يا روستا - شهرها مملو از خودرو و خدمات مرتبط با آن است. افراد شاغل در بخش خدمات خودرو به دليل دارا بودن ويژگي­هاي مشابه فرهنگي و تمايز با ساير بخش‌هاي جامعه و همچنين فرهنگ مسلط در يك ميدان جغرافياي خاصي گرد هم آمده و در طول زمان خرده‌فرهنگي را توليد كرده‌اند. چاپارخانه­ همدان به عنوان يك فضاي شهري دربردارنده فعاليت­ها و خدمات مربوط به خودرو (مكانيكي، صافكار، نقاش و لوازم يدكي فروشان و...) است. اين خدمات در تقسيم‌بندي‌هاي اقتصادي جزء بخش غيررسمي قرار دارند و جمعيت بالايي در اين حوزه مشغول فعاليت هستند. اين بستر جغرافيايي نظام روابط اجتماعي و هنجارهاي خود را توليد مي­كند كه وارد شوندگان بايد قواعد آن را بپذيرند و از آن تبعيت كنند. پژوهش حاضر با هدف مطالعه­ نظام روابط اجتماعي و فرهنگ كار (نظام استاد - شاگردي) مسلط چاپارخانه با استفاده از روش­هاي كيفي مبتني بر نظريه­ زمينه­اي انجام شده است. يافته­هاي تحقيق نشان مي­دهد در نظام استاد- شاگردي دو الگو ”اقتدار استادكار“ و ”روابط اجتماعي تعاملي“ بر نظام اجتماعي مسلط است. الگوي اول مبتني بر اقتدار استادكار براي حفظ شاكله­ كاري بر اساس فاصله ميان سرمايه­هاي سه‌گانه شاگرد و استاد شكل مي‌گيرد و در بستر مداخله­گرهاي گوناگون دو نمود ”اقتدار عيان“ و ”اقتدار پنهان“ استادكار را سبب مي‌شود. الگوي دوم در حوزه مشاغل خانوادگي و انواع مشاغل مرتبط با لوازم يدكي فروشي قابل مشاهده است.