معناسازي براي خانه؛ زندگي روزمره تهران در فيلم هاي سينمايي

معنا، مدلول و مضمون هر چيز است و تداعي‌اي كه در پس آن براي ذهن ايجاد ميشود. هدف پژوهش حاضر، يافتن معناي خانه و مؤلفه­ هاي شكل‌دهنده آن در زندگي روزمره زيست‌كنندگان خانه است. مقاله حاضر سعي دارد بر همين مبنا و با مطالعه خانه‌هاي بازنمايي‌شده در چهار فيلم سينمايي مربوط به تهران كه طي سال‌هاي 1391-1387 در شبكه سينماي خانگي توزيع شده‌اند، فرآيند معناسازي براي خانه و مؤلفه‌هاي اصلي آن را استخراج كند. به اين منظور، فيلمهاي «سر به مهر»، «حوالي اتوبان»، «سعادت‌آباد» و «اينجا بدون من» انتخاب و با روش گراندد تئوري، مورد بررسي قرار گرفته‌اند. نتايج پژوهش، گوياي آن است كه نظام معناساز براي خانه، در تجربه تهران روايت‌شده در فيلم‌ها متشكل از پنج مؤلفه «ادراك حسي»، «نشانه‌ها و نمادها»، «روابط اجتماعي»، «مالكيت» و نيز «كالبد» است. فضا زماني معناي خانه را مي‌پذيرد كه اولاً، واجد ارتباطاتي با مؤلفه‌هاي مذكور باشد و دوما اين ارتباط، در اشكال مثبت و نه نابهنجار آن تجربه شود. پژوهش همچنين گوياي آن است كه در نظام ارائه‌شده، روابط اجتماعي و كيفيت آن، بيش از ساير مؤلفه‌ها در فرآيند معناسازي براي خانه ايفاي نقش مي‌كند. اين روابط چه در قالب مناسك و چه در قالب الگوهاي زندگي روزمره مي‌توانند معنا را براي خانه، ايجاد و در آن انباشت كنند. در مقابل، نقش كالبد معمارانه، كمتر تصوير شده و تأكيد به جاي فضاي ثابت بر فضاهاي نيمه‌ثابت است.