روايت حلاج در آثار زرين‌كوب و ماسينيون: عينيت‌گرايي يا تخيل‌گرايي؟

Narrative of Hallâj in the Zarrinkoub and Massignon works: Objectivism ou imaginism?

زندگينامه ژانري است كه در حد فاصل بين امر واقع و امر مخيل، بين تاريخ و ادبيات، در نوسان مداوم است و بنابر دل مشغولي‌هاي نويسندگانش به اين سو يا آن سو متمايل مي‌شود. در دو زندگينامه از منصور حلاج، يكي زندگي حلاج (جلد اول مجموعۀ مصائب حلاج) نوشتۀ لويي ماسسينون و ديگري شعلۀ طور نوشتۀ عبدالحسين زرين‌كوب، مي‌بينيم كه نويسندۀ فرانسوي خود را مقيد به نگارش عينيت‌گرا و علمي كرده است و در مقابل نويسندۀ ايراني در اثر خود رويكردي تخيل‌گرا و ادبي دارد، اما به نظر مي‌رسد كه براي آن‌ها خلق زندگينامۀ علمي مطلق يا ادبي ناب ناممكن است. مطالعۀ حاضر نشان مي‌دهد كه هر دو نويسنده، براي خلق حقيقت، ناگزير از به‌كارگيري عناصري هستند كه در ظاهر از آن‌ها روي گردانده‌اند. عنوان روي جلد، شيوۀ فصل‌بندي، روايت‌پردازي و نيز ارجاع به متون پيشين از مواردي هستند كه پاي عناصر ناهمگون با اهداف اوليۀ نويسنده را به متن مي‌گشايند.

Biography is the genre that is contour between the reality and the imaginative, between history and literature and constantly in fluctuation and, according to the author's obsessions, inclined to this side or that side. In the two biographies of Mansour Hallâj, Life of Hallâj (first volume of the Passion of Hallâj collection) wrote by Louis Massignon and the Flame of Tour wrote by Abdolhossein Zarrinkoub, we see the French writer made himself write objectivist and scientific and in opposite Iranian writer has literary and imaginist approach in his work. But it seems that is purely impossible for them to create absolute scientific or literary biography. This study shows that both authors, for creating fact, have to use elements that have turned in apparently. Titles on the cover, the method of chapterization, narration and references to the literature are the items that bring heterogeneous elements to the author's original intentions in their texts.