فعاليت ضد نماتدي برخي عصاره‌هاي گياهي روي نماتد ريشه‌گرهي (Meloidogyne javanica) در گوجه‌فرنگي در شرايط آزمايشگاه و گلخانه

Nematicidal activity of some plant extracts on root-knot nematode on tomato (Solanum lycopersicum) in vitro and in vivo conditions

تأثير غلظت‌هاي مختلف عصارۀ آبي برگ گياهان پنيرك (Malva sylvestris) و شقايق (Papaver rhoeas) و پوست سبز ميوۀ گردو (Juglanse regia) در جلوگيري از تفريخ تخم و مرگ‌ومير لارو سن دوم نماتد Meloidogyne javanica در شرايط آزمايشگاهي بررسي شد. در آزمايش مرگ‌ومير لارو سن دوم، 14 غلظت 0/25، 0/3، 0/35، 0/4، 0/45، 0/5، 0/55، 0/6، 0/65، 0/75، 1، 1/25، 1/5 و 2 درصد از عصارۀ پنيرك، هفت غلظت 0/5، 1/5، 2، 2/5، 3، 3/5 و 4 درصد از عصارۀ شقايق و هشت غلظت 1، 2، 3، 3/5، 4، 4/5، 5 و 6 درصد از عصارۀ پوست سبز ميوۀ گردو استفاده شد. در بررسي‌هاي گلخانه‌اي، در سه آزمايش مستقل، در زمينۀ مهار (كنترل)‌ كنندگي 100 ميلي‌ليتر از غلظت‌هاي مؤثر در مرگ‌ومير 20، 50 و 80 درصد (LC20، LC50 و LC80) لاروهاي سن دوم مربوط به هر عصارۀ گياهي (به ترتيب 0/36، 0/58 و 0/94 درصد عصارۀ پنيرك، 2/3، 2/9 و 3/8 درصد عصارۀ شقايق و 2/68، 4/07 و 5/18 درصد عصارۀ پوست ميوۀ گردو) روي نماتد ريشه‌گرهي در گياهچه‌هاي گوجه‌فرنگي بررسي و ارزيابي لازم صورت گرفت. نتايج بررسي‌ها نشان داد، در شرايط آزمايشگاهي، همۀ عصاره‌هاي گياهي مورد بررسي ويژگي نماتدكشي داشتند. در شرايط گلخانه، افزايش غلظت عصاره‌هاي گياهي به‌طور معني‌داري باعث بهبود شاخص‌هاي رشدي گياه شدند. غلظت معادل LC80 عصاره‌هاي پنيرك، شقايق و پوست ميوۀ گردو در مقايسه با تيمار شاهد، به ترتيب باعث كاهش معني‌دار شمار گال به ميزان 59، 71 و 74 درصد و فاكتور توليدمثل نماتد به ميزان 56/7، 85 و 87 درصد شد.

The effect of different concentrations of mallow (Malva sylvestris) and poppies (Papaver rhoeas) leaves and walnut (Juglanse regia) green husks extracts were investigated on hatching and mortality of second-stage juveniles of Meloidogyne javanica under experimental conditions. In J2 mortality test, the extracts were used in 14 levels of mallow (0.25, 0.3, 0.35, 0.4, 0.45, 0.5, 0.55, 0.6, 0.65, 0.75, 1, 1.25, 1.5 and 2%), 7 levels of poppy (0.5, 1.5, 2, 2.5, 3, 3.5 and 4%) and 8 levels of walnut green husks (1, 2, 3, 3.5, 4, 4.5, 5 and 6%). In three independent tests, controlling effect of 100 milliliters of the obtained lethal concentrations (LC20, LC50 and LC80) of each extracts (0.36, 0.58 and 0.94% for mallow; 2.3, 2.9 and 3.8% for poppies; 2.68, 4.07 and 5.18% for walnut green husks) on M. javanica were evaluated under the greenhouse condition. According to the results of this study, the nematicidal effect of all tested extracts against M. javanica was proved under laboratory conditions. In greenhouse trials, any increase in the concentration of plant extracts significantly improved the growth indices of tomato plants and also the obtained LC80 of mallow, poppy and walnut green husks extracts significantly reduced the number of galls by 59, 71 and 74%, respectively, and the reproduction factor by 56.7, 85 and 87%, respectively, when compared to the control.