محله‌هاي فرودست شهري و حق به شهر مورد پژوهي محله خاك سفيد شهر تهران

هدف اين مقاله بررسي شكل‌گيري و روند تحول محله خاك سفيد به مثابه بازار غيررسمي زمين و مسكن و همچنين تحليل حق به شهر در محله‌هاي فرودست شهري است. اين بازارها يكي از منابع رايج تأمين مسكن و دسترسي به خدمات براي گروه‌هاي كم‌درآمد در بسياري از نقاط شهري بزرگ كشورهاي توسعه‌يابنده است و اكنون از آنها با عنوان محله‌هاي فرودست شهري نام برده مي‌شود كه تحت تأثير توأمان شهري شدن فقر (فقر شهري) و سياست‌هاي ناكارآمد توسعه شهري شكل مي‌گيرند. ساخت‌يابي اين محله‌ها ناشي از آنها كيفيت نازل واحدهاي مسكوني از يك‌سو و كمبود يا نامطلوب بودن سطح خدمات شهري موجود است و از سوي ديگر وضعيت مبهم حقوقي مالكيت زمين و واحدهاي مسكوني كه گاهي متأثر از تصرف عدواني است و مانع از سرمايه‌گذاري و رونق اقتصادي در اين محله‌ها و در نتيجه بهسازي كالبدي ساختمان‌ها نيز با مشكل مواجه مي‌شود. تداوم اين وضعيت هم به درهم‌ريختگي كالبدي و گسست آن از كل شهر و موضوع بافت‌هاي فرسوده شهري براي تخريب و نوسازي شهري مي‌شود. خاك سفيد در سه دهه گذشته شكل‌هاي گوناگوني از بازار غيررسمي زمين و مسكن را تجربه كرده است كه از تصرف عدواني اراضي وقفي و دولتي آغاز شد و تفكيك واحدهاي مسكوني موجود و استفاده مشترك از خدمات شهري و توسعه عمودي به شكل پشت‌بام سازي از جمله واپسين تحولات آن محسوب مي‌شود.