واحد مشاهده در تحقيقات كيفي

هر تحقيقي از مجموعه فعاليت‌هاي مرتبط به هم تشكيل شده است؛ در يك‌سو نظريه و مفاهيم وابسته به آن و در سوي ديگر داده‌‌هاي متشكل از اجزايي قرار دارند كه مورد مشاهده واقع شده‌اند. اهميت واحد مشاهده در اين است بر مبناي آن استنباط نظري و نتيجه‌گيري صورت مي‌گيرد بنابراين درك ويژگي‌هاي واحد مشاهده ضروري است. اين امر به ويژه در تحقيقات كيفي كه واحد‌هاي مشاهده نسبت به تحقيقات كمي، از تنوع بيشتري برخوردارند و درعين‌حال مديريت آنها نيازمند در نظر گرفتن نكته‌هاي جزئي است، از اهميت بسياري برخوردار است. در اين مقاله ابتدا درباره ويژگي‌هاي واحد مشاهده مانند نقش واحد مشاهده در تحقيق، ارتباط آن با پرسش‌هاي پژوهش، اهميت آن در نمونه‌گيري كيفي و تفاوت آن با ساير مفاهيم مشابه (واحد ثبت، شمارش و تجزيه و تحليل) بحث مي‌شود. سپس انواع واحدهاي مشاهده و منابع آن در تحقيقات كيفي مانند اسناد و مدارك، داده‌هاي موجود، نتايج تحقيقات قبلي، وقايع و تفسير آنها مورد بررسي قرار مي‌گيرد. سرانجام رابطه داده‌ها با تجزيه و تحليل، در تأثير متقابل واحد‌هاي مشاهده در شكل‌دهي به تحليل‌ها و تأثير تحليل‌ها بر چگونگي و انتخاب واحد‌هاي مشاهده بررسي مي‌شوند.