ﺳﯿﺮ ﺗﺤﻮﻟﯽ رواﯾﺖ در ادﺑﯿﺎت ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪ اي اﯾﺮان

ﺳﻔﺮ، ﺑﻦﻣﺎﯾﮥ ﺑﺴﯿﺎري از ﻣﺘﻮن ادﺑﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻣﺎﻫﯿﺖ آﺷﻨﺎﯾﯽ زداﯾﺎﻧﻪاش از اﻫﻤﯿﺘﯽ ﺧﺎص در ﻧﮕﺮش ادﺑﯽ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. از ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪ در اﯾﺮان؛ ﯾﻌﻨﯽ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﮥ ﻧﺎﺻﺮﺧﺴﺮو ﺗﺎ اﻣﺮوز، اﯾﻦ ﻧﻮع ادﺑﯽ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ رواﯾﺖ ﺷﺪه اﺳﺖ؛ از رواﯾﺖ ﺳﺎدة ﮔﺰارﺷﯽ ﺗﺎ رواﯾﺖ ﭘﺴﺖ ﻣﺪرن. آﻧﭽﻪ در اﯾﻦ ﻧﻮﺷﺘﺎر ﺑﺮ آن ﺗﺄﮐﯿﺪ ﻣﯽﺷﻮد، ﺳﺮﺷﺖ رواﯾﯽ ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎ و ﺟﺎﯾﮕﺎه ﻣﺆﺛّﺮ آﻧﻬﺎ در داﺳﺘﺎنﻧﻮﯾﺴﯽ اﯾﺮان اﺳﺖ؛ ﮔﺎه ﻫﻤﭽﻮن ﺳﻔﺮﻧﺎﻣﮥ ﻧﺎﺻﺮﺧﺴﺮو، ﻧﺜﺮي داﺳﺘﺎﻧﯽ دارﻧﺪ و ﮔﺎه ﺑﺴﺎن ﺣﮑﺎﯾﺘﻬﺎي ﮔﻠﺴﺘﺎن، آﻓﺮﯾﻨﻨﺪة داﺳﺘﺎﻧﻬﺎﯾﯽ ﮐﻮﺗﺎه ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ و زﻣﺎﻧﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﯿﺎﺣﺘﻨﺎﻣﮥ اﺑﺮاﻫﯿﻢﺑﯿﮓ، آﻏﺎزﮔﺮ رﻣﺎن در ادب ﻓﺎرﺳﯽ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؛ ﺿﻤﻦ اﯾﻦ ﮐﻪ، زﺑﺎن، ﻧﻮع ﻧﮕﺎه و ﻓﻀﺎﺳﺎزي سفرﻧﺎﻣﻪﻧﻮﯾﺴﺎن در آﺛﺎر داﺳﺘﺎﻧﯽ آﻧﻬﺎ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺸﻬﻮد اﺳﺖ.