سهم صور خيال، اراده و عقل در حصول مفهوم عقلي با تكيه بر فلسفه‌ي نفس ارسطو

بدون عنوان

تبارشناسي و فهم دقيق آراي بسياري از فيلسوفان در باب ادراكات، بدون توجه به نظريه‌ي عقل ارسطو، به‌ خصوص در باب چگونگي حصول مفهوم عقلي، ممكن نيست. اين نوشتار در تلاش است با تكيه بر بازخواني متن آثار ارسطو و نيز محور قراردادن نفس­ شناسي ارسطو، تفسيري نو از مسأله ارائه كند: الف) مفهوم عقلي حاصلِ دستگاه شناختي انسان است نه قوه‌ي عاقله‌ي محض؛ ب) در اين دستگاه، عامل فعليت‌بخشِ معقولاتِ بالقوه نه عقل بيروني است نه عقل دروني محض، بلكه هريك از بخش‌هاي مختلف دستگاه شناختيِ انسان (حس، خيال، اراده و عقل) به‌نحوي در بالفعل‌شدن معقول بالقوه نقش دارند؛ ج) فرايند شكل‌گيري ادراكات از الگوي طولي واحدي پيروي نمي­كند، بلكه كاركردهاي بخش‌هاي مختلف دستگاه شناختي درهم ‌تنيده‌اند، به‌طوري‌كه نمي‌توان مرز مشخصي ميان قواي حسي، خيالي و عقلي و نيز ميان كاركرد‌هايشان ترسيم كرد. از منظر ارسطو، با همان ادراكي كه شيء جزئي محسوس را درمي‌يابيم، ذات كلي و خالص آن را نيز درمي‌يابيم.

no abstract