تحليل انتقادي برهان صديقين ملاصدرا بر مبناي دو رويكرد

در ميان براهين اثبات وجود خداوند، برهاني به نام «برهان صدّيقين» وجود دارد كه بر اساس مباني حكما، برهاني اسدّ و اخصر ـ يعني محكم‌ترين وكوتاه‌ترين راه‌ـ براي اثبات خداوند است و در آن از غير خداوند بر او استدلال نمي‌شود. ملاصدرا تقريري از برهان صديقين بر مبناي اصالت وجود، وحدت تشكيكي وجود و امكان فقري موجودات اقامه كرده است و مدعي است كه برهان او شرايط برهان صديقين را دارد. اما تفسيرهاي متعددي از برهان او ارائه شده و نقدهاي مختلفي به آن وارد كرده‌اند از جمله اينكه اين برهان بر خلاف ادعا، داراي مقدمات متعددي است. اين مقاله تلاش كرده با بررسي و تحليل برهان ملاصدرا بر اساس دو رويكرد او، يعني وحدت تشكيكي وجود و وحدت شخصي وجود، اين برهان را ارزيابي كند. اين بررسي نشان مي‌دهد كه برهان صديقين ملاصدرا بر مبناي رويكرد وحدت شخصي وجود به برهان مشروطِ يادشده نزديك‌تر است. اما در اين صورت برهان با اشكالات ديگري مواجه خواهد شد.