بررسي شبكۀ معنايي حرف جرّ «علي» در قرآن با رويكرد شناختي

حرف «علي» از حروف جرّ مكاني در زبان عربي است كه در موارد متعدد در قرآن به كار رفته است. اين حرف در معناي پيش‌نمونه‌اي خود مفهوم استعلا را كدگذاري مي‌كند. اما همۀ موارد كاربرد اين واژه در قرآن، محدود به اين معناي پيش‌نمونه‌اي نيست. بلكه با قرار گرفتن در بافت‌هاي مختلف و به روش‌هاي مختلف وارد حوزه‌هاي معنايي جديد شده است. نوشتار حاضر به روش توصيفي ـ تحليلي و با بهره‌گيري از اصول معناشناسي شناختي، كاربردهاي اين حرف در قرآن را مورد بررسي قرار داده است تا تحليلي هدفمند از معاني آن ارائه دهد. لذا بر اساس اصول معناشناسي شناختي، ابتدا معناي اصلي حرف «علي» شناسايي شد، سپس كيفيت بسط اين معناي پيش‌نمونه‌اي مورد بررسي قرار گرفت. طبق بررسي‌هاي انجام‌شده، اين حرف با معناي مركزي خود از طريق استعاره و طرح‌واره، وارد حوزه‌هاي مفهوميِ تازه‌اي شده و شبكه‌اي از معاني مختلف را ايجاد كرده است. در شكل‌گيري اين معاني، تغيير عامل و بافت، نقش مهمي ايفا مي‌كنند.